Anzaf Kaleleri, tarihi boyunca stratejik öneme sahip olmuş ve mimari açıdan dikkat çeken yapılar arasında yer almaktadır. Bu kaleler, hem askeri hem de dini işlevleri ile Urartu medeniyetinin izlerini taşır. Aşağı ve yukarı kaleleri, konumları ve inşa teknikleri ile dönemin mimari anlayışını yansıtır. Özellikle kalelerin çevresindeki surlar ve iç yapıların düzeni, o dönemdeki mühendislik bilgisi ve estetik anlayışını gözler önüne serer.

Anzaf Kaleleri'nin mimari özellikleri:

• Aşağı Anzaf Kalesi:
  • Konum ve plan: Van’ın 10 km kuzey doğusunda, Van-Özalp karayolu yakınında, yaklaşık 1900 metre rakımlı bir tepe üzerinde yer alır ve 62 x 98 metre boyutlarında dikdörtgen bir plana sahiptir.
  • Surlar: Kalenin etrafı, kyklopik yöntemle yapılmış, iri taş bloklardan oluşan surlarla çevrilidir.
  • Giriş: Güney kesimi yol yapımı sırasında tahrip görmüştür ve giriş bu kesimden merdivenlerle sağlanır.
  • Mimari eser: İçerisinde önemli bir mimari eser mevcut değildir.
• Yukarı Anzaf Kalesi:
  • Konum ve plan: Aşağı Anzaf Kalesi’nin yaklaşık 600-700 metre güneyinde, yüksek bir kayalık tepe üzerine kurulmuştur ve 1995 metre rakımlı bir alan üzerine yayılır.
  • Surlar: İri kalker taş bloklarla çevrili surlara sahiptir.
  • Girişler: İki ana girişi vardır; güneydeki giriş, batı köşeye kaydırılmış ve kulelerle güçlendirilmiştir (tapınak ve saray bölümlerine geçişi sağlar), kuzey girişi ise atölye ve depo alanlarına yöneliktir.
  • Yapılar: Kale içerisinde tapınak, saray, büyük salonlar ve çok sayıda depo odası bulunmaktadır.
  • Tapınak: Haldi Tapınağı olarak bilinen tapınak, 13,40 x 13,40 metre boyutlarındadır ve 2,5 metre kalınlığında duvarlara sahiptir.

Her iki kale de Urartu'nun askeri, dini ve sosyal yapısının önemli örneklerindendir.