Ani Antik Kenti, tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış ve stratejik konumuyla dikkat çekmiştir. Erken dönemlerden itibaren yerleşim yeri olarak önem kazanan bu antik kent, zengin kültürel mirası ve mimari güzellikleriyle günümüzde de keşfedilmeyi bekleyen bir hazine niteliğindedir. Ani'nin tarihi, sadece bir yerleşim alanı olmanın ötesinde, ticaret yollarının kesişim noktasında bulunmasının da etkisiyle, farklı kültürlerin buluşma noktası olmuştur.

Ani Antik Kenti'nin hikayesi şu şekilde özetlenebilir:

• Erken tarih: Ani'deki yaşamın Erken Demir Çağı'na (MÖ 1200-1000) dayandığı düşünülmektedir. Urartular döneminde "Akhuriani" olarak biliniyordu.
• Başkent oluşu: 961 yılında Bagratid Ermeni Krallığı'nın başkenti oldu. III. Aşot ve II. Smbat dönemlerinde kent, devasa surlarla çevrilerek korunaklı bir kaleye dönüştürüldü.
• Zenginlik ve gelişim: İpek Yolu ticaretinin merkezine oturmasıyla 10. ve 11. yüzyıllarda büyük bir gelişim gösterdi ve nüfusu yüz bini aştı.
• Selçuklu fethi: 1064 yılında Sultan Alparslan komutasındaki Selçuklu ordusu kenti fethetti. Bu fetihle birlikte İslam mimarisinin ilk ve en güzel örnekleri inşa edilmeye başlandı.
• Yıkımlar ve terk ediliş: 13. yüzyıldaki yıkıcı Moğol istilası, 1319'daki büyük deprem ve değişen ticaret yolları Ani'nin sonunu getirdi. 18. yüzyıla gelindiğinde kent neredeyse tamamen terk edildi.

Ani, 2016 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne dahil edilmiştir.